MASSAGE
YOUR
TENSION
AWAY

the exhibition







































Γράφει ο συγγραφέας και επιμελητής εκθέσεων Θάνος Σταθόπουλος

ΕΙΚΟΝΕΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ
«Έρχεται σαν τουρίστας και πάντοτε τον συναντώ τυχαία. Αυτή τη φορά ιδιαίτερα διαχυτικός μου εμπιστεύεται ότι είναι θαύμα, ότι νιώθει ευφορία και έχει συνείδηση γι’ αυτήν. Του απαντώ ότι η υγεία του μου φαίνεται ύποπτη, ότι δεν είναι φυσικό να νιώθεις συνεχώς πως είσαι καλά, ότι την πραγματική υγεία δεν τη νιώθουμε ποτέ. Μην εμπιστεύεστε την ευφορία σας, ήταν η τελευταία λέξη που του είπα χωρίζοντας», σημειώνει ο E.M.Cioranστο εμβληματικό βιβλίο του Εξομολογήσεις και Αναθεματισμοί, το 1986.

Στον αντίποδα ακριβώς της γνήσιας υπαρξιακής δυσπιστίας και δυστοπίας του Cioran η Μαρία Λιανού κατασκευάζει το παραμορφωμένο είδωλο της προσομοίωσης της ευτυχίας, στη βάση του μηδενικού ψυχικού ισοδύναμου (δηλαδή στη λιποθυμία της συνείδησης) και, ως εκ τούτου, των ψευδεπίγραφων και πλαστών αναγκών.

Με θεωρητική αιχμή κυρίως τη σκέψη του Zygmunt Bauman (και αναπόφευκτα του Baudrillard) περί αλλοτρίωσης, καταναλωτισμού, εικονικής ασφάλειας, αναστολής της αβεβαιότητας, εξατομίκευσης και απορρύθμισης των κοινωνικών σχέσεων, αλλά και του «πέπλου άγνοιας» που υποκρύπτεται πίσω από τις εγκλήσεις και τους όρκους στην κοινωνία της γνώσης και των ίσων ευκαιριών, η Λιανού μοιάζει να παραφράζει με την εικαστική πράξη του Massageyour Tension Away τη διάσημη φράση του Νίτσε: «Ο κόσμος ως έργο τέχνης που γεννά τον εαυτό του», σε: «Ο κόσμος ως ομοίωμα που γεννά τον εαυτό του».

Ομοιώματα ευτυχίας σε χρηστικές συσκευασίες συναισθηματικών αναγκών, αναπληρώνοντας την απώλεια εσωτερικής ζωής, ορίζουν τον οικιακό μικρόκοσμο και την αποσυντεθειμένη σκευή της εστίας, ως «ασφαλούς τόπου», στην εγκατάσταση της Μαρίας Λιανού. Εδώ, ως ασφάλεια θα πρέπει να εννοήσουμε την απώλεια και ως τόπο έναν συναισθηματικό ερειπιώνα αντικειμένων, γεύσεων και διαθέσεων. Άνθη, κέικ και παντός τύπου γλυκίσματα, μπουκάλια με σιρόπι ή γάλα, τροφές, δίσκοι, λαβομάνα, εδέσματα-θηλές, βάζα, έπιπλα, φωτεινές επιγραφές, χαλιά,pop, glamour, απόλαυση, επιχρυσωμένη νοσταλγία, χαρά, ελαφρότητα, ικανοποίηση, σέξι πρόκληση, ευ ζην, φετίχ.

Η προβολή της επιθυμίας και η εικονοποιία που την συνοδεύει βρίσκει στα έργα της Λιανού (σχέδια, γλυπτά, κατασκευές,ready-mades, μικρές εγκαταστάσεις) την ειρωνική ανατροπή της ευφορίας, τα χάσκοντα στερεότυπα της καταναλωτικής άμβλυνσης, το μηχανισμό της απώθησης. Οι τίτλοιείναι ενδεικτικοί: De Luxe, Extra Health, Fruity and Delicious,Prepared Meals, Taste Sensation,Better Homes and Gardens... Η καλλιτέχνις γνωρίζει από πρώτο χέρι ότι κάθε επιθυμία για την εκπλήρωσή της είναι ένα παιγνίδι και ότι η δυνατότητα του καλλιτέχνη να εμπλουτίζει το παιγνίδι με επιτεύγματα που, κάθε άλλο παρά φαντασίας και χιούμορ στερούνται, αποτελεί τη διαρκή έκπληξη και το αδιαμφισβήτητο γεγονός κάθε καλλιτεχνικής χειρονομίας.

Ο τρόπος που μετέρχεται ευφυώς δεν είναι παρά ο τρόπος της διαφήμισης· εδώ έγκειται η ιδιαιτερότητα και το τρυκ του εγχειρήματός της: οικειοποιείται το εμπορεύσιμο προϊόν και εμπορευματοποιεί το οικείο σε μία συνθήκη που προσομοιάζει της προσωπικής.

Με σαφείς σχεδιαστικές αναφορές και γραμμές ως επί το πλείστον στο ύφος και στην εικονογραφία της διαφήμισης, όπως αυτή παρουσιάστηκε μέσα από τις σελίδες λαϊκών περιοδικών ή αφίσες τη δεκαετία του ’50, του ’60 και του ’70, στην lounge ατμόσφαιρα και στο κιτς η Λιανού «διαχειρίζεται την ψευδαίσθηση με την ψευδαίσθηση» (Baudrillard), ανατέμνοντας τη μαζική εκδήλωση της αφθονίας, την υστερία και την ιστορία του θέλω-έχω-είμαι, την απουσία αναμονής, τον εξορκισμό της αβεβαιότητας, τον καταναλωτικό «παράδεισο», τη νοσταλγία και την υπόσχεση ενός κόσμου στον οποίο η εκπλήρωση κάθε επιθυμίας και η άμεση ικανοποίηση κάθε προσωπικής ανάγκης αποτελούν πρωταρχική επιδίωξη και συγχρόνως μία νέα διακήρυξη δικαιωμάτων. «Αφαιρέστε την αναμονή από τις επιθυμίες σας». Ωστόσο: «Τίποτα δεν είναι λιγότερο σίγουρο από την επιθυμία σήμερα, πίσω από τον πολλαπλασιασμό των μορφών της», υπενθυμίζει ο Baudrillard.

Αυτή η ψυχαναγκαστική εκπλήρωση της επιθυμίας -ένας καταναγκασμός από την ανάποδη- γεννά τον παροξυσμό μιας «νέας» ζωής, από την οποία απουσιάζει παντελώς οποιαδήποτε αίσθηση αναμονής και διάρκειας. Ο χρόνος είναι χρήμα. Ονειροπόληση, αναστολή ή ενδοσκόπηση είναι λέξεις απαγορευμένες. Οι μόνες λέξεις που επιτρέπονται είναι οι λέξεις της λίστας με τα ψώνια.

Οι εικόνες της Μαρίας Λιανού, μέσα από την εσκεμμένη popελαφρότητα των σημείων τους, τα άνθη και τα οικιακά αντικείμενα, συμπυκνώνουν (όπως οι συμπυκνωμένοι φρουτοχυμοί και οι τροφές) δηκτικά την έλλειψη βαρύτητας, την ανέφελη (και ανώφελη) ευτυχία, την οικειοποίηση των προϊόντων, την υπόσχεση της ικανοποίησης, την ονοματοθεσία της ευδαιμονίας· το lay out του κενού.

«Κίβδηλη ευφορία, μελαγχολία, εικονική ηρεμία και εγγύτητα, αρμονία, επίπλαστη οικειότητα, ουτοπία, πλασματική ασφάλεια, νοσταλγία, αβεβαιότητα, ελπίδα, νέες ανάγκες: μια προσομοίωση ευτυχίας», όπως επισημαίνει η καλλιτέχνις στις προσωπικές της σημειώσεις εργασίας.




THE IMAGE AS SERVICE WORKER

“He comes as a tourist and I always run into him. This time he was especially enthusiastic and he confided in me what a miracle it was that he felt euphoric and was aware of his well-being. I said that I mistrusted his well-being; that it is unnatural that one should constantly feel they are well, that real well-being is never felt. Beware of your euphoria were my last words to him as we parted”, writes E. M. Cioran in 1986, in his emblematic Anathemas and Admirations.
On the opposite end of Cioran’s genuine existential mistrust and dystopia, Maria Lianou constructs the distorted reflection of a simulated happiness, founding it upon the zero equivalent of a soul (a collapsed consciousness, that is) and, consequently, upon the false, fabricated need.
Drawing its theoretical edge from the thought of Zygmunt Bauman (and, inevitably, that of Baudrillard) on alienation, consumption, virtual safety, suspension of doubt, individualization and the disruption of social relations, and on the ‘veil of ignorance’ that belies the invocation and promise of a society of knowledge and equal opportunities, Lianou’s Massage your Tension Away seems to be visually paraphrasing Nietzsche’s famous quote ‘The world is a work of art that gives birth to itself’, into ‘The world is a simulacrum that gives birth to itself’.
In Maria Lianou’s installation, the simulacra of happiness – emotional needs offered in convenience packs – compensate for the loss of an inner life as they delineate the domestic microcosm, the home as a ‘safe place’ with all its decaying wares. Here, we must take loss to mean security, and place to be nothing but a vast emotional land in ruins, encompassing objects and tastes and frames of mind. Flowers and cakes and all kinds of sweets, bottles of syrup or milk and assorted foods, trays, washbowls and pitchers, nipple-shaped delicacies, vases and furniture, illuminated signs and rugs, pop and glamour, pleasure and gilded nostalgia, joy, buoyancy, satisfaction, sexy provocation, fetishes and the good life.
Lianou’s works (her drawings, sculptures, constructions, ready-mades and small-scale installations) are where the projection of desire and its accompanying iconography meets the ironic subversion of euphoria, the gaping stereotypes of a consciousness blunted by consumerism, the mechanisms of repression. Her titles are quite telling: De Luxe, Extra Health,Fruity and Delicious, Prepared Meals, Taste Sensation,Better Homes and Gardens... The artist knows first-hand that there is a game implied in the fulfilment of desire and that the artist’s ability to bring imagination and humour into this game is an undeniable fact of every artistic gesture and the source of its lasting capacity to surprise.
Lianou ingeniously utilizes the methods of advertising – and herein lays the singularity of her project, not to mention the device it employs: her work appropriates the commercial product to turn it into something personal at the same time that it commodifies the personal in a condition that seems to be simulating the life of the individual.
Clearly evoking the iconography of advertising and design that is typical of popular magazines and posters of the 50s, 60s and 70s, as well as the culture of lounge and kitsch, Lianou ‘manages the illusion by illusion’ (Baudrillard), dissecting the phenomenon of mass wealth, the wanting-having-being frenzy and its history, the absence of waiting and casting out of doubt from our lives, the consumer’s ‘paradise’, the longing for and promise of a world where fulfilment of every desire and instant gratification of every personal need are not only the primary aim of existence, but a new declaration of rights per se.Eliminate the wait from your desires.’ However, nothing is less certain today than desire, behind its multiple forms’, cautions Baudrillard.
This compulsive need to fulfill one’s desires – a form of reverse coercion as it were – breeds the manic pursuit of a ‘new life’ that negates all sense of duration and expectation. Time is money. Daydreaming, respite, or introspection: these are forbidden words. The only words allowed are those found on a shopping list.
Lianou’s images and the deliberate pop blitheness typical of the objects that populate them – flowers and house ware – are the condensed version (like the condensed food and fruit juices one finds on the market perhaps) of a scathing critique that targets a pervasive lack of gravity, an unclouded (and vain) happiness, the appropriation of consumer products, the promise of satisfaction, the terminology of bliss –the layout of the void.
‘Pseudo-euphoria, melancholy, a semblance of calm and closeness, harmony, fake intimacy, utopia, a false sense of security, nostalgia, uncertainty, hope, new needs: a simulation of happiness,’ as the artist points out in her personal work notes.
Thanos Stathopoulos is an author and independent curator



Thanos Stathopoulos is an author and independent curator

























[2010/EXTRA HEALTH/aquarelle/pencil]

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου